Lễ an vị tượng Đức Đại vương Dương Đô tại Khu Lăng mộ Đức Đại vương Dương Đô do Ủy ban nhân dân xã Hương Bình (Hà Tĩnh) phối hợp với Công ty TNHH Xăng dầu Giang Nam sẽ tổ chức vào chiều ngày 28/03/2026, (tức ngày 10/02/2026, Âm lịch).

Khu Lăng mộ Đức Đại vương Dương Đô.

Theo tìm hiểu được biết, Đức Đại Vương Dương Đô mất ngày 16/02 năm Bính Thìn, thuộc đời vua Lê Hy Tông, niên hiệu Vĩnh Trị thứ nhất (1676), tước hiệu là Ngọc Kê Công, quê quán tại Xứ Nghệ An nay là Thôn 8 Phúc Đồng, xã Hương Bình, tỉnh Hà Tĩnh. Lăng mô của Đức Đại Vương Dương Đô tại Thôn 8, xã Phúc Đồng cũ nay là Thôn 8 Phúc Đồng, xã Hương Bình, tỉnh Hà Tĩnh. 

Thuở nhỏ, ông có tiếng thông minh, có chí học hành và sức khỏe hơn người, lại có tài văn võ. Lớn lên, ông được huyện và tổng cử làm cai quản tổng Thổ Hoàng, kiêm kiểm soát các tổng Phúc Lộc, Chu Lễ, Quy Hợp. Vào những năm đầu và giữa thế kỷ XVII, nước nhà có “giặc núi” ở vùng biên viễn phía tây của Tổ quốc gồm 12 động, xã Phú Gia thuộc huyện Hương Khê cũ (nay là xã Hương Khê) giáp dãy Trường Sơn sang tận nước bạn Lào làm cho nhân dân địa phương điêu đứng và khổ sở nhiều bề.

Khi nhà vua biết Quản tổng Thổ hoàng Dương Đô là người có tài thao lược, lại thông hiểu địa bàn vùng đất này, cho nên đã triệu ông về Kinh đô, giao cho chức Quản cơ, cấp bằng “Vệ quốc đốc binh”, phong làm tướng quân chỉ huy một đội quân được tuyển từ 3 tổng Chu Lễ, Phúc Lộc và Qùy Hợp, ngày đêm luyện tập và đóng đồn ở xã Trúc Lâm (vùng chợ Trúc- xã Hà Linh ngày nay).

Sau khi quân lính đã thành thạo võ nghệ, kỹ chiến thuật nhà binh, ông dẫn đến vùng biên ải dẹp trừ “giặc núi” ở sông Nại Hà, nhằm bảo toàn lãnh thổ thiêng liêng nơi biên cương Tổ quốc. Với tài trí vốn có của mình, cộng thêm kinh nghiệm và am hiểu địa phương khi còn làm tổng quản, ông đã chỉ huy quân lính đánh tan “giặc núi” và tiếp tục nhiệm vụ ngày đêm tuần tra biên giới, quét sạch tàn dư quân giặc, bảo vệ cho nhân dân yên ổn làm ăn, sinh sống. Nhờ lập được nhiều chiến công xuất sắc, ông đã được triều đình nhà Lê phong tước hiệu “Hầu” (Ngọc Khuê Hầu)- một tước vị cao nhất thời Hậu Lê.

Trong lúc đưa quân đi tuần tra biên giới, đêm đến nghỉ tại trận tuyến cũ ở núi Nhạc, thôn Phú Lâm, xã Phú Gia, huyện Hương Khê cũ nay là xã Hương Khê, vào đêm 16/2 năm Bính Thìn (1676), ông mắc võng nằm ngủ bị một con hổ dữ cắn ông chết. Quân lính đưa thi hài ông về quê an táng, khi đi đến làng Thiên Mộ, xứ Bàu Lăng, phủ Đức Quang, xứ Nghệ An nay thuộc Thôn 8 Phúc Đồng, xã Hương Bình, tỉnh Hà Tĩnh thì trời đã xế chiều, Quân lính dựng lán qua đêm để sáng mai tiếp tục lên đường. Đêm đó thi hài ông đã bị mối vùi cao, họ cho là “Thiên táng”.

Được tin ông mất, nhà Vua lấy làm thương tiếc và ban sắc phong tặng chức tước và cho phép Nhân dân thôn Phú Lâm, xã Phú Gia, huyện Hương Khê cũ nay là xã Hương Khê lập đền thờ Ngàn Trụ và đền thờ Khe Trẹ; Đền Nhà Rồng xã Hương Bình, Đền Phúc Ấm tại xã Hương Long cũ nay là xã Hương Khê.

Đền Nhà Rồng xã Hương Bình.

Các triều vua nhà Nguyễn, từ Tự Đức đến Khải Định đều ban sắc phong tôn ông làm Thành Hoàng làng Phúc Ấm và Cho phép Nhân dân làng Thiên Mộ xây dựng Lặng mộ và Đền thờ để Nhân dân thờ cúng Ngọc Khê Hầu Dương Tướng Công (Dương Đô).

Được biết, đến thời điểm hiện tại còn cơ 7 sắc phong lưu giữ tại di tích Nhà Cố Đạo thuộc Ban quản lý di tích Quốc gia đền Cộng đồng, đền Trầm lâm, thành sơn phòng Hàm nghi ở xã Phú gia nay là xã Hương Khê.

Các đại biểu dự lễ khởi công xây dựng, tu bổ lăng mộ và đền thờ Đức Đại vương Dương Đô tại xã Phúc Đồng cũ, nay là xã Hương Bình. (Ảnh BHT, năm 2023)

Năm 2023, Lăng mộ và đền thờ Đức Đại vương Dương Đô được UBND huyện Hương Khê và xã Phúc Đồng cũ phối hợp với Công ty TNHH Xăng dầu Giang Nam tu bổ lăng mộ và đền thờ Đức Đại vương Dương Đô với diện tích tổng thể 5.666,2m² được bố trí theo một trục thần đạo chính với quy mô và phạm vi đầu tư được chia thành 2 giai đoạn. Giai đoạn với tổng kinh phí gần 40 tỷ đồng, giai đoạn II được triển khai thực hiện từ Quý IV năm 2024 đến quý IV năm 2027 với tổng mức nguồn vốn trên 33,6 tỷ đồng…

Phối cảnh xây dựng, tu bổ lăng mộ và đền thờ Đức Đại vương Dương Đô.

Theo kế hoạch, Lễ an vị tượng Đức đại vương Dương Đô tại Khu Lăng mộ Đức Đại vương Dương Đô do Ủy ban nhân dân xã Hương Bình (Hà Tĩnh) phối hợp với Công ty TNHH Xăng dầu Giang Nam tổ chức sẽ được tổ chức vào chiều ngày 28/03/2026, (tức ngày 10/02/2026, Âm lịch).

Trang thông tin điện tử xã Hương Bình sẽ tiếp tục cập nhật!